دکتر فرناز عطائی

متخصص روانپزشکی


پيام هفته

مهارت حل مساله و تصمیم گیری

مهارت حل مساله و تصمیم گیری امروزه جزو یکی از مهارتهای زندگی محسوب می شود که نیاز به آموزش دارد.اجزاء روانی انسان را می توان به مثلثی تشبیه کرد که در راس آن تفکر, و دو بخش دیگر شامل احساس و رفتار است. مسائل و تصمیم گیریها از جمله مواردی هستند که با مهمترین بخش این مثلث یعنی تفکر در ارتباطند. تفکر که کارکرد مغز ماست موجب می شود که از عهده حل یک مساله برآییم یا تصمیمی بگیریم. حالا اگر شیوه تصمیم گیری ما اشتباه باشد دیگر اجزاء روانی یعنی احساس و رفتار هم تحت تاثیر قرار می گیرند.

گاهی در مواجهه با مساله و تصمیم گیری, به خصوص اگر در موقعیت فشارزایی باشیم, صرفا بر اساس غریزه و احساس و هیجان پاسخ می دهیم تا تفکر. که ممکن است همیشه هم درست نباشد. در حالی که اگر در حل مساله مهارت پیدا کرده باشیم تصمیم گیریهایمان می تواند مبتنی بر دلیل باشد و به ما کمک می کند به همه جوانب موقعیت ها فکر کنیم.

اما در نظر داشته باشیم که مشکلات و مسائل, واقعیات زندگی هستند. اگر فکر کنیم که یک دنیای خوب دنیای بدون مشکل وبودن در موقعیت تصمیم گیری است, آن وقت در این موقعیتها احساس درماندگی و نا امیدی می کنیم و معمولا بدون فکر و تکانشی عمل می کنیم.

خوب حالا در موقعیتی هستیم که باید تصمیمی بگیریم یا با مساله ای مواجه شدیم, چه کنیم؟
1. باید تعریف دقیقی از مساله یا مورد تصمیم گیریمان داشته باشیم.مثلا ممکن است مساله شما این باشد" من با پدرم ارتباط خوبی ندارم" این یک مساله کلی است. بهتر است جزئیات آن را مشخص تر و ساده تر بیان کنید. مثلا" من و پدرم فعالیتهای مشترکی نداریم"

2. مرحله بعد مرحله بارش فکری است.یعنی وقتی مشکل یا موضوع تصمیم گیری کاملا مشخص شد حالا فهرستی از راه حل ها یا گزینه ها را بدون درنظر گرفتن اینکه درسته یا غلط یادداشت میکنیم. به دو دلیل این کار را می کنیم. یکی اینکه ذهن را باز و راحت بگذاریم تا بدون سانسور به راه حل ها نزدیک شویم و دیگر اینکه در این مرحله فقط می خواهیم گزینه های بیشتری داشته باشیم تا احتمال پیدا کردن بهترین راه حل یا تصمیم بالاتر رود. ارزشیابی و قضاوت مرحله بعدی است.

3. ارزیابی گزینه ها : اینجا می خواهیم به مزایا و معایب گزینه ها فکر کنیم. برای ارزیابی گزینه ها باید معیارهایی در نظر داشته باشیم. که این معیارها بر اساس اهمیتی که برای خودمان دارند نمره ای در مقیاس 5 درجه ای می گیرند. ( 1 به معنای اهمیت جزئی و 5 به معنای بیشترین اهمیت) معیارها و نمره دهی یک موضوع شخصی است و بستگی به ارزشهای هر کسی دارد.

حالا ببینید هر کدام از گزینه های مرحله بارش فکری شما تا چه حد این معیارهای شما را برآورده می کند. برای این کار از اعداد 2- و 1- و 0 و 1+ و 2+ استفاده کنید. 2+ یعنی حداکثر تاثیرگذاری و 2- حداقل. صفر هم وقتی است که آن راه حل یا گزینه تاثیر مثبت یا منفی بر آن معیار نداشته باشد.

حالا برای ارزیابی هر گزینه نمره هر معیار را ( همان اعداد 1 تا 5 ) در درجه برآورده سازی هر گزینه ( همان اعداد 2- تا 2+ ) ضرب کنید. عدد حاصل, اثربخشی آن گزینه یا راه حل را با توجه به آن معیار تعیین میکند. بعد مجموع اعداد این ستون ارزیابی کلی را مشخص می کند. گزینه ای که بالاترین عدد را بیاورد یعنی برای ما بهترینه, چون که بیشترین نقاط قوت و کمترین نقاط ضعف را از نظر مواردی که برای ما مهم است داشته است.

به این ترتیب وقتی شما با عدد ورقم کار داشته باشید انتخاب برای شما راحت تر می شود. هر چند در این مرحله بهتر است از افراد و منابع مختلف هم کمک بگیرید تا با آگاهی و اطلاعات ارزیابی خود را انجام دهید.به نظر پیچیده می رسد اما با یک مثال در جدول زیر کاملا متوجه می شوید. و خوبی این کار این هست که شما عوامل زیادی را درنظر گرفته و بر اساس آن تصمیم می گیرید.

4. اجرا و بازنگری : حالا که گزینه ما انتخاب شد مرحله اجرا هم مهم است. آن را گام به گام کنید و مرحله به مرحله پیش بروید. بعد هم نتیجه را ارزیابی کنید. اگر موثر نبوده اشکال کار را پیدا کنید و گزینه دیگری را امتحان کنید.فراموش نکنید که اگر فکر می کنید که در انتخاب خود اشتباه کردید, کمترین درسی که گرفتید همین تجربه شما بوده است.

مثال:

احسان دانشجوی ترم آخر است و میخواهد برای بعد از فارغ التحصیلی خودش تصمیم بگیرد.

" بعد از فارغ التحصیلی چکار کنم؟"
گزینه ها ی وی در ستون عمودی و معیارها در ردیف ها افقی مشخص است. اهمیتی که معیارها برایش دارند را هم کنار هر معیاربا اعداد 1 تا 5 مشخص کرده.

نوازندگی گیتار ادامه شغل پدر حق التدریس درآموزش پرورش ادامه تحصیل معیارها/گزینه ها

1+ 4

1+ 4

1+ 4 2- 8- درآمد 4
2- 4-

0 0

1+ 2

2+ 4

نظر والدین 2

2+ 4

2+ 4

0 0

1+ 2 نظر نامزدش 2

2+ 10

2- 10-

1+ 5

2+ 10

علاقه 5

1+ 5

0 0

1+ 5

2+ 10

احتمال موفقیت 5

1+ 3

0 0

1+ 3

1+ 3

تاثیر بر جامعه 3

1+ 1

2+ 2

1+ 1

2+ 2

مرخصی 1

1+ 2

0 0

1+ 2

2+ 4

اعتبار 2

25 0 22 27 جمع

به این ترتیب احسان ادامه تحصیل را انتخاب کرد.

منابع:
- کتاب و جزوه مهارتهای زندگی برای دانشجویان
- کتاب گروه درمانی برای معتادان. ترجمه دکتر حسن ضیائ الدینی
- کتاب تغییر رفتار زیربنای کنترل وزن تالیف خودم


آدرس مطب : 1
تلفن : 1 - 1

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
اگه کار امروز را به فردا بیوگرافیEnglish Articlesمطالب و مقالاتنوشته هاي كاربراننکات جالب و خواندنیپيام هفتهآزمونهای شخصیترزومه(CV)سخنان بزرگانصفحه اصلیسوالات پزشکی